सत्य साच खरे । नाम विठोबाचे बरे ॥
येणे तुटती बंधने । उभयलोकी कीर्ती जेणे ॥
भाव ज्याचे गाठी । त्यासी लाभ उठाउठी ॥
तुका म्हणे भोळा । जिंकू जाणे कळीकाळा ll
अभंग संत तुकाराम महाराज यांच्या गाथेतील अत्यंत अर्थपूर्ण आणि जीवनमार्ग दाखवणारा आहे.
सत्य साच खरे । नाम विठोबाचे बरे ॥
या ओवीत तुकाराम महाराज सांगतात की या जगात सर्वात खरे आणि शाश्वत असे काही असेल तर ते म्हणजे सत्य आणि परमेश्वराचे नाम.
‘सत्य’ म्हणजे जे कधीही बदलत नाही, आणि ‘नाम’ म्हणजे भगवंताची आठवण.
विठोबाचे नाम हे मनाला शांतता देणारे आणि जीवनाला दिशा देणारे आहे.
माणूस कितीही संकटात असला तरी नामस्मरणाने त्याला आधार मिळतो.
भौतिक गोष्टी नाशवंत आहेत, पण नाम कायम टिकणारे आहे.
म्हणून तुकाराम महाराज नामस्मरणाला सर्वोच्च स्थान देतात.
हेच खरे जीवनाचे सार असल्याचे महाराज सांगतात.
येणे तुटती बंधने । उभयलोकी कीर्ती जेणे ॥
या ओवीत नामस्मरणामुळे मिळणाऱ्या मुक्तीचे महत्त्व सांगितले आहे.
‘बंधने’ म्हणजे जन्म-मृत्यूचे चक्र, मोह, माया आणि दुःख.
भगवंताच्या नामाने ही सर्व बंधने सहज तुटतात.
नाम घेतल्याने माणूस अंतःकरणाने मुक्त होतो आणि शांती अनुभवतो.
‘उभयलोकी कीर्ती’ म्हणजे या जगात आणि परलोकातही चांगली प्रतिष्ठा मिळते.
सदाचार आणि नामस्मरण यामुळे व्यक्तीचे जीवन पवित्र होते.
अशा व्यक्तीला समाजातही सन्मान मिळतो आणि आत्मिक उन्नतीही होते.
भाव ज्याचे गाठी । त्यासी लाभ उठाउठी ॥
या ओवीत ‘भाव’ म्हणजे खरी भक्ती आणि श्रद्धा यावर भर दिला आहे.
ज्याच्या मनात भगवंताविषयी शुद्ध आणि निस्वार्थ प्रेम असते, त्यालाच खरा लाभ होतो.
‘गाठी’ म्हणजे मनाशी घट्ट जोडलेली भावना.
अशा भक्ताला सतत आनंद, समाधान आणि कृपा मिळत राहते.
त्याला बाह्य दिखाव्याची गरज नसते, कारण त्याची भक्ती अंतःकरणातून असते.
भगवंत त्याच्या प्रत्येक कृतीत साथ देतो.
अशा व्यक्तीचे जीवन सतत प्रगतीच्या मार्गावर असते.
तुका म्हणे भोळा । जिंकू जाणे कळीकाळा ॥
या शेवटच्या ओवीत तुकाराम महाराज स्वतःला ‘भोळा’ म्हणतात, म्हणजे निरागस आणि साधा.
कळीकाळ म्हणजे आजचा कठीण, अधर्माने भरलेला काळ.
या काळात टिकून राहणे कठीण आहे, पण नामस्मरणाने ते शक्य होते.
भोळेपणाने, प्रामाणिकपणे आणि श्रद्धेने जो जीवन जगतो, तो कळीकाळालाही जिंकू शकतो.
भगवंतावर पूर्ण विश्वास ठेवणारा माणूस कोणत्याही संकटावर मात करू शकतो.
तुकाराम महाराज सांगतात की साधेपणा आणि नाम हेच खरे शस्त्र आहे.
यामुळे माणूस जीवनातील सर्व अडचणींवर विजय मिळवू शकतो.
🚩 राम कृष्ण हरी🚩
Tags
संत तुकाराम